Hoe maak ik een gaatjescamera (pin hole)?


1)Benodigdheden voor de camera:
1a) voor een primitieve camera:
Schoendoos (zonder gaten)
Naainaald
Plakband (gewone Tesa en zwart isolatieband)
Lat en potlood
Schaar
1b) voor een betere camera:
Zoals voor 1a) en:
Een stuk stevige aluminiumfolie: bijzonder geschikt zijn de aluminium bodems van een pizza of vlootjes van honden- of kattenvoeding.
Een stanleymes en fijn schuurpapier
1c) voor de “super de luxe” camera:
Matzwart papier of matzwarte hobbylak (spuitbus)

2)Benodigdheden voor de Doka (donkere kamer):
Glanzend fotopapier (liefst “RC” (= resin coated), geen barietpapier! “Multigrade” kan, maar moet niet. Bij “gewoon” papier gradatie 2 ½ of 3 kiezen. Ideaal zijn 18 x 24 of 20 x 30 cm
Fotoschalen (of platte bloembakken, grote tupperwaredozen, emmers)
Chemicaliën: Ontwikkelaar, fixeerbad, water, azijn, trechter, lege flessen
Dokalamp (geelgroen of rood), glazen ruit op half papierformaat en chrono
Bureellamp ca. 60 tot 100 watt of vergrootapparaat
Fototangen, spons of ruitenwisser en wasknijpers
3)Het maken van de camera:
3.1) De binnenkant:

1.Trek met lat en potlood twee diagonale lijnen over het deksel van de schoendoos of over de schoendoos zelf om het ideale punt voor het gaatje te bestemmen (Het is eender waar, maar het is gewoon eenvoudiger te knippen en te plakken in het deksel)

2.Voor een primitieve camera prik met de naald een fijn gat in het kruispunt van de twee lijnen

Nadeel van deze methode is dat de randen van het gat door de structuur van het karton meestal “uitgerafeld” zijn en daardoor het beeld aan scherpte verliest.

3.Voor een betere camera snijd in het kruispunt van de lijnen met een stanleymes een klein gat van ± 1 x 1 cm


4.Leg hiervoor het deksel (of de schoendoos) op een dikke laag krantenpapier, een broodplankje of iets anders om krassen op het tafelblad te vermijden !!!
5.Snij het aluminium op een formaat van minimum 2 x 2 cm en prik met de naald een fijn gat in het aluminium. Indien nodig, maak het gat gaaf met fijn schuurpapier. Controle: Houd het tegen het licht, het gat moet mooi rond zijn.
6.Plak het stuk aluminium met zwart isolatieband langs de binnenkant van de doos (of het deksel), daarbij opletten dat a)het gaatje in het aluminium ook door het gat in het karton “kan kijken” en b)het gaatje langs binnen niet wordt dichtgeplakt.

7.Voor een “super de luxe” camera: bekleed alle binnenkanten van de doos en het deksel met matzwart papier of bespuit ze met matzwarte lak.
8.Indien het een camera voor meervoudig gebruik is, plak dan een strook tape iets breder dan het papierformaat links en rechts op de doos (of het deksel) zodat bij het afscheuren van het “negatief” de doos niet beschadigd wordt (zie tekening) of twee stroken dubbel plakband (zie foto)


3.2)De buitenkant:
1.Plak rondom de opening van het gatje strookjes tape om de “sluiter” goed te laten werken.
2.Indien het een camera voor meervoudig gebruik is, beplak ze dan langs buiten met waterdichte zelfklevende folie, anders een klein stukje folie of brede plakband rond het gaatje om de sluiter op te kleven.
3.3)De “sluiter”:
Deze bestaat uit een strook zwarte isolatieband dat op één kant ± een cm omgeplooid is.
Indien de buitenkant afgeplakt is met zelfklevende folie kan men de zwarte tape aftrekken zonder de “camera” te beschadigen. Achteraf wordt de tape weer op dezelfde plek geplaatst.

3.4) De volledige camera:

4)Het maken van een foto:
4.1)Het testen van de camera op lichtdichtheid:

Laat de cursisten in de doka hun naam op een (heel) klein stuk fotopapier schrijven (om de niet dichte doos achteraf te kunnen identificeren) en het met gewone tape met de glanzende kant naar voren in de camera plakken. Plak daarnaar alle hoeken en kanten van de doos met zwarte isolatieband dicht en maak met de cursisten een wandeling in de open lucht.
Ontwikkel daarna de stroken papier: indien ze wit blijven, is alles o.k., indien ze grijs of zelf zwart worden is de schoendoos niet lichtdicht!!! Indien gewenst, doos op fouten onderzoeken (tegen het licht houden) en op nieuw beginnen.
4.2)De “echte” foto:
Bij een gewone gaatjescamera is het bijna onmogelijk de belichtingstijd goed in te stellen, maar dit is ook niet nodig. (Zie punt 6: ontwikkeling) Een goede belichtingstijd hangt af van het weer, de diameter van het gaatje, de grootte van de doos etc. Een goede tip voor België is 10 tot 15 seconden.
Methode: Omdat dit een relatief lange tijd is, de camera op een stevige ondergrond zetten, bij wind zelfs bezwaren (hand erop houden, vol Colablik, schoen of zelfs baksteen opzetten).
Zonder de camera te bewegen, zwarte isolatieplakband van de sluiter aftrekken en na ± 15 seconden weer op het gat terug plakken.
5)De Doka:
Elk lokaal dat kompleet verduisterd kan worden, is geschikt.
De geelgroene of rode lamp mag de hele tijd blijven branden.
Knip de vellen fotopapier in twee (meer of min) gelijke stukken.
Markeer het papier in kleine letters op de achterkant (langs de zijkant) met de naam van de cursist en plak het in de doos.
Trek je foto.
6)De ontwikkeling:
6.1)Chemicaliën:

Papierontwikkelaar (liefst in vloeibare vorm) en (Snel-)Fixeerbad, ook vloeibaar. Lees aandachtig de handleidingen: normaal worden deze producten 1:9 met water verdund en zijn dan klaar voor gebruik.
De verwijltijd in de baden staat op de verpakking aangegeven.
Stopbad: Indien men een ontwikkelde foto uit de basische ontwikkelaar direct in het zure fixeerbad brengt, wordt dit vervuild. Daarom wordt tussen ontwikkelaar en fixeerbad het papier enkele seconden in een stopbad gedompeld. Dit kan water zijn, beter is water met een flinke scheut azijn om de base van de ontwikkelaar te neutraliseren.
Eindwatering (spoelen): na het fixeren het papier ca. 5 tot 10 minuten in een emmer water leggen. (Op de foto beneden staat heel links de vergroter en liggen de schalen van links naar rechts)

6.2)Werking:
Het belicht fotopapier ontwikkelen, fixeren en spoelen. Hierbij altijd de fototangen gebruiken: één voor elk bad (sommige mensen zijn allergisch tegen ontwikkelaar!!!) Dan met een spons of ruitenwisser het overtollige water zachtjes afwissen en de foto aan een wasknijper laten drogen. (Afhankelijk van het papier 10 tot 30 minuten, als de oppervlakte geen waterdruppels of blaasjes meer vertoond is het genoeg)
Nota: de teststrook volgens 4.1) moet natuurlijk niet gespoeld en gedroogd worden, die is voor de vuilbak.
Het resultaat is een negatief! Naargelang de camera (grootte van het gat, afstand gat – fotopapier, weersomstandigheden, belichtingstijd etc). kan dit gaan van lichtgrijs tot donkergrijs. Van dit negatief moet dan zoals bij een “echte” film een positief gemaakt worden. Professionele fotostudio’s doen dit door met elektronische middelen de ideale belichtingstijd te bestemmen, wij doen dit met een teststrookje.
6.3)Het maken van een teststrookje:
Leg een strook fotopapier met de glanzende kant naar boven en daarop het negatief met de glanzende kant naar beneden en daarover de glazen ruit.
Maak het witte licht aan (bureaulamp of vergrootapparaat) en zet de chrono in gang. Elke 10 seconden schuif je een stuk lichtdicht karton (of de doos van het fotopapier) iets verder over het papier zodat bij voorbeeld het eerste deel 10 seconden licht heeft en het laatste deel 60 seconden.

Maak het witte licht uit, ontwikkel en fixeer de teststrook. (spoelen niet nodig)
Maak het witte licht weer aan en bekijk bij welke belichtingstijd het beste resultaat bereikt wordt.
6.4)Het maken van de “goede” foto:
Doe dan het witte licht weer uit en belicht met de gekozen tijd een vel papier van dezelfde grootte als het negatief.
Deze keer wel spoelen, weer op de wasknijper en voilà.
7)Achteraf:
Giet het stopbad en het spoelbad in de lavabo of de WC.
Vul ontwikkelaar en fixeerbad in de lege flessen. Indien binnenkort nog eens gewerkt wordt, bewaar deze (verdunde ontwikkelaar is nog ± een week houdbaar). Anders doe ze in de groene milieubox of breng ze naar het containerpark.
Spoel de lege fotoschalen goed uit en maak alles proper: Ontwikkelaar kan lelijke bruine vlekken geven!!! Let ook goed op de kleding. Druppels of spatten krijg je er nooit meer uit!
*
*
*

8) Pinhole dag:
Elk jaar is op de laatste zondag van April de Wereldwijde Pinhole Photografie Dag. Mensen uit de hele wereld maken dan een pinhole foto en sturen het door naar de pinhole galerij op het internet. Neem eens een kijkje op:
WPPD


Back